مصطفى النوراني الاردبيلي
418
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
سنگ گرم ريخته يا سنگ و خشت را گرم كرده در آن اندازند و استنشاق كنند مقوى دماغ است ، بر خلاف نوشيدن آنكه ضعيف كننده است و چون گوش را بهطريق مذكور بخور دهند ثقل سامعه و طنين و روى را از بين ببرد و طلاى آن با عسل عيب چشم را ببرد و مضمضه آن لثه را محكم كند ، خصوصا با شب يمانى و دندان را جلا دهد و خونريزى لثه را قطع كند و دندان متحرك را سود دهد و چون با نمك آميخته مضمضه كنند دندان متحرك را سهولت قلع نمايد و مجرب است و همين طور سركه امساك زبان و ثقل و درد دندان را نافع بود ، خواه از حرارت يا برودت باشد و چون سركه را يك جزء و آب دو جزء و شكر اندكى در ظرف گلى ريخته سر آن را بپوشانند و جوش دهند تا بخار آن از سوراخ انبوبه به آهستگى بر ورم گلو و حلق رسانند و بعد يك پاس تكرار عمل كنند در سه چهار دفعه ورم گلو و حلق بر طرف شود ، و سركه مضر تر براى صبيان و زنان و خصوصا رحم آنها است و ضرر آن را عصاره انگور دفع مىكند و سركه كه در آن مويز يا پوست بيخ كبر خيسانيده باشند جهت تحليل سپرز و استسقا نافع است و مداومت به خوردن آن جهت كرم شكم مؤثر است . سركه را از انگور و نى و خرما و جامن درست مىكنند و طريقه درست كردن آن بدين صورت مىباشد : آب ميوههاى فوق را در ظرفى نهاده در آفتاب مىگذارند رنگ : مختلف . ذائقه : ترش . مزاج : سرد و خشك 2 درجه و يك حرارت لطيف دارد . مقدار خوراك از 6 تا 12 گرم . خواص : محلل و قابض و مسكن درد و رادع مىباشد . رطوبت زياد را خشك مىكند در سوراخهاى جلدى اثر مىكند ، بدين دليل آن را در ضمادهاى جلدى مخلوط مىكنند در مرضهاى سرسام و تب تند آن را با روغن گل و گلاب مخلوط نموده بر پارچه مىمالند و بر روى سر قرار مىدهند مفيد است . مشهّى است در مرضهاى وبايى ، مثل حيض